Wat is proprioceptie – of: hoe leer je je leerlingen dat alles vanzelf gaat, als ze hun hoofd maar volgen

Als je je hoofd volgt, gaat alles vanzelf. Je hoofd is je primary controller.

Wacht even, wat is Primary Control?

De positie van je hoofd bepaalt je coördinatie. Is je hoofd in lijn met je wervelkolom, dan beweegt je lichaam mee met je hoofd. Dat kost geen kracht. Kijk maar naar een ballerina. Ze zet een pirouette in met haar hoofd en haar lichaam volgt vanzelf.

Staat je hoofd daarentegen vóór je wervelkolom, bijvoorbeeld als je naar je beeldscherm kijkt of als je stoeptegels telt, dan spannen je nekspieren zich aan. Want je hoofd krijgt geen steun meer van de onderliggende wervels. Een gespannen nek is als een ijzeren staaf: hij is niet in staat om subtiele bewegingen op te vangen en te geleiden. Hoofd en lichaam bewegen nu onafhankelijk van elkaar. Je verliest je natuurlijke souplesse en je loopt meer kans op blessures.

Dus in mijn les moeten de deelnemers hun hoofd boven hun romp houden?

Ja. En jij ook. Hoe vaak zeg je: ‘Maak je lang’? Meerdere keren per les, waarschijnlijk. Je doelt dan misschien niet expliciet op de hoofdpositie, maar ik zou het zeker noemen.

Ja, maar dan gaan mensen toch alleen dáárop letten? Dan bewegen ze veel te krampachtig

Daar heb je gelijk in. Als ze proberen hun hoofd in de juiste positie te houden, bewegen ze als robots. Dat is niet de bedoeling.

Er is een alternatief: je kunt hun proprioceptie stimuleren. Proprioceptie is het zesde zintuig. Het informeert je over je houding, de spanning in je spieren en je positie in de ruimte. Hoe bewuster je je bent van je lichaam, hoe soepeler je je beweegt. Proprioceptie is onlosmakelijk verbonden met coördinatie.

Doe-aanwijzingen

Wij zijn gewend om deelnemers doe-aanwijzingen te geven zoals: ‘Strek je been uit, stuur je knieën naar voren, hou je schouders laag.’ Zo voorkomen we fouten en houden we de deelnemers bij de les. Maar een sporter die nadenkt over aanwijzingen, heeft geen tijd om zijn lichaam te voelen.

Voel-aanwijzingen

Je kunt óók proprioceptieve aanwijzingen geven, oftewel voel-aanwijzingen: ‘Voel de lengte van je been, voel de buiging in je knieën, voel je schouders.’ Nu neemt de deelnemer zichzelf waar. Niet jíj bepaalt wat hij moet doen, maar zijn lichaam zoekt zélf de meest efficiënte weg.

Dus oefeningen gaan vanzelf goed als mensen voelen wat ze doen?

Zo simpel is het. Frederick Matthias Alexander (1869-1955) ontdekte dat lichaamsbewustzijn de basis is van al het bewegen. Of je nu wil leren bankdrukken, pianospelen, zingen, dansen, schilderen, toneelspelen, schaatsen of sprinten: het begint met het voelen van je lichaam.

Maakt het uit waar ik de nadruk op leg?

Volgens Alexander is de positie van het hoofd cruciaal voor de coördinatie. Daarom leerde hij zijn pupillen om zich bewust te blijven van hun hoofd, hun nek en hun rug.

In je sportles kun je niet steeds hameren op die hoofdpositie. Dat is saai, en zelfs irritant. En het is ook niet nodig. Het maakt namelijk niet uit waar je de aandacht van je deelnemers op vestigt, zolang ze maar bij zichzelf blijven. Maak de sporters dus attent op de grond onder hun voeten, de positie van hun schouders en de bewegingen in hun romp. Verander je aanwijzingen-vocabulaire: geef voel-aanwijzingen. Van: ‘Stuur je knieën naar voren’ maak je: ‘Voel de buiging in je knieën’. Dat is genoeg.

Kortom

Bewegen gaat makkelijker als je voelt wat je doet. Je kunt het lichaamsgevoel van je deelnemers trainen in je lessen. Dat vraagt om voel-aanwijzingen. Maak je deelnemers attent op de veranderingen in hun lichaam. Verdere uitleg is niet nodig.

Wat doe ik nu?

Oefen het. Niet meteen voor de groep, maar eerst alleen voor jezelf. Ik heb een aantal korte opnames gemaakt van lessen met voel-aanwijzingen. Pak je agenda en plan er een halfuurtje voor in.


Dit is het eerste blog in een reeks over de Alexander Techniek, en hoe je die kunt gebruiken in je lessen.

  1. Wat is proprioceptie?
  2. Hoe geef je je sporters zelfregie – zonder chaos in de les?
  3. Hoe krijg je je deelnemers uit hun hoofd – zelfs bij de teaser?
  4. F.M. Alexander


Wil je meer tips voor je lessen? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

<

Hoe voorkom je faalangst bij je sporters – ook als je zelf de handstand niet eens durft?

Sporten is niet leuk als de kritische stem in je hoofd steeds feedback geeft. Dat maakt je onzeker, weet ik uit ervaring.

Lees artikel

Hoe krijg je je deelnemers uit hun hoofd – zelfs bij de teaser?

Sporten is leuk als je niet twijfelt aan jezelf. In een body en mind les hou jij de aandacht van je deelnemers vast, zodat hun onzekerheden verdwijnen.

Lees artikel