Lijken lesgeven en opvoeden op elkaar?

Ik maak een wandeling met een vriendin en collega docent. Het gesprek komt op pubers en lesgeven. We ontdekken dat opvoeden en lesgeven opvallend veel parallellen hebben.

Ze vertelt: ‘Ik vind het zó lastig om mijn kinderen te motiveren. Ze doen het goed op school, maar volgens mij zit er nog meer in. Als je een acht kan halen, ben je toch niet tevreden met een zeven?’

Helpt het, als jij ze stimuleert?

‘Dat denk ik wel. Later, als ze hun diploma in ontvangst nemen, zijn ze me vast dankbaar. Maar nu is het niet altijd leuk hoor. Ze willen gewoon niet luisteren. Ook al ben ik ouder en wijzer, zij weten het altijd beter. Alles is een strijd. Soms wilde ik dat mijn kinderen zich wat meer gedroegen als mijn deelnemers. Die luisteren wél.’

Je sporters zijn volgzamer dan je kinderen?

‘Sporters erkennen mijn deskundigheid. Ze geloven me op mijn woord. Als ik individuele aanwijzingen geef, zijn ze me dankbaar. Als ik ze push om door te gaan, doen ze nét wat meer hun best. Dat is voor mij het ultieme bewijs dat het belangrijk is om mensen aan te sporen. Waarom lukt dat dan niet bij mijn kinderen?’

Terwijl mijn vriendin verder praat, merk ik dat ik meeleef met haar kinderen. Ik kan er ook slecht tegen als iemand me vermanend toespreekt.

Moeite met gezag

‘Jij hebt moeite met autoriteit’, zei mijn baas ooit tegen mij. Daar had hij helemaal gelijk in. Ik wil niet ónder iemand werken. Maar ik wil me ook niet bóven een ander stellen. Ik heb een voorkeur voor gelijkwaardige relaties. Met mijn partner, mijn kinderen, mijn baas en mijn collega’s.

Nonviolent communication

Daarom voel ik me aangetrokken tot nonviolent communication. Marshall Rosenberg heeft die term bedacht. Als psycholoog streeft hij naar optimaal contact, maar met sommige cliënten verlopen de gesprekken toch stroef. Marshall kan geen ingang vinden en weet niets te zeggen. Hij voelt zich slecht op zijn gemakt, totdat hij zich realiseert dat zijn cliënt zich juist aan het openstellen is. Schijnbaar nodigt een zwijgende therapeut uit tot praten. Dit fenomeen boeit Marshall mateloos. Hij ontdekt dat er een muur ontstaat tussen hem en de ander wanneer hij zich autoritair opstelt. Maar als hij zwijgt, dan durven mensen zich kwetsbaar op te stellen.

Kritiek

Marshall ontdekt dat onze taal doorspekt is met oordelen en eisen. We ventileren onze mening continu en bekritiseren andere zienswijzen. Dat doen we niet bewust, maar we doen het wel. Anderen slaan dicht als ze kritiek horen. Vind je het gek dat contact maken zo moeilijk is?

Gelijkwaardigheid

In nonviolent communication zijn gesprekspartners gelijkwaardig aan elkaar. Ongeacht de verschillen in leeftijd, kennis, ervaring, status, of bezit, zijn we allemaal mensen met dezelfde behoeften en gevoelens. Neem dat als uitgangspunt en de verschillen verdwijnen naar de achtergrond. Beide partijen hebben inbreng. Er zijn geen winnaars of verliezers.

Hoe spreek je dan je kind of deelnemer aan?

Niet. Iemand aanspreken is per definitie ongelijkwaardig. Je stelt je boven de ander. Maar wat doe je dan wél? Je gaat het gesprek aan. Je vraagt je kind waarom hij voor Duits een vijf heeft. Misschien krijg je wel een heel verrassend antwoord. Hetzelfde doe je in je groepsles. Als je ziet dat iemand afhaakt, vraag je dan af waarom dat zo is. Leef je in en maak contact.

Opvoeden is verantwoordelijkheid geven

Wat gebeurt er als je je kind vrij laat? Je 14-jarige zoon heeft geen zin in school en wil thuis blijven. Jij vraagt waarom. Is hij niet lekker, ziet hij op tegen een vak, heeft hij ruzie met een klasgenoot? Wat het antwoord ook is, als hij thuis blijft, heeft dat consequenties. Voor hém. Het is zijn keuze, zijn verantwoordelijkheid. Hij ervaart de voordelen én de nadelen van autonomie. Dat is toch volwassen worden?

In een sportles is het niet anders

De docent bepaalt de inhoud van de les, maar de deelnemer beslist in hoeverre ze volgt. Hoe meer ruimte ze krijgt voor haar eigen uitvoering, hoe meer verantwoordelijkheid ze neemt. Ze is niet afhankelijk van de docent, ze is autonoom en laat zich leiden door haar eigen fysieke mogelijkheden. Betekent dit dat iedereen zijn eigen ding gaat doen? Nee hoor. De meeste mensen zullen je volgen. Maar niet omdat het móet. Ze doen het omdat ze dat wíllen.

Wil je de blog iedere week in je inbox?

<
Woman giving a presentation and answering questions

Waarom passie de wereld verandert

Het is gebruikelijk om je scriptie te verdedigen. Maar is dat ook leuk? Zou je niet liever je verhaal vertellen in plaats van het te verdedigen?

Lees artikel