Je bent jezelf niet als je boos bent

Terug naar overzicht

Jezelf zijn

Ken je de Snickers-reclame nog? Joan Collins duikt op in een kleedkamer vol zwetende mannen en gedraagt zich als een bitch. Maar na de eerste hap Snickers verdwijnt Joan en is de voetballer ineens terug. Hij was zichzelf niet, hij had honger!

Schijnbaar kun je jezelf verliezen, bijvoorbeeld tijdens een ruzie met je puber. Daarover komt Steven Pont praten tijdens een ouderavond op de middelbare school van mijn kinderen. Als ontwikkelingspsycholoog krijgt hij regelmatig te horen: ‘Wat moet ik dóen om het contact met mijn puber te verbeteren?’ Volgens hem is dat niet de goede vraag. Het gaat niet om wat je doet, maar om wie je wilt zíjn.

Life is ten percent what happens to you and ninety percent how you react to it.
Charles R. Swindoll

Blaffen

De vraag ‘wie ben ik’ fascineert mij mateloos en ik luister graag naar de mening van deskundigen. Dus zit ik met mijn aantekeningenschriftje in het publiek. Steven schudt de zaal meteen wakker als hij zegt dat het gedrag van de ander een reactie op jouw actie is. Het is een weerspiegeling van jouw gedrag. Als je denkt dat je puber onredelijk is, doe je er goed aan om eerst je eigen gedrag onder de loep te nemen. Hij legt uit dat het brein van pubers nog niet helemaal volgroeid is. De neocortex, het overstijgende deel van het brein met het vermogen tot denken, praten, concentratie en aandacht, is nog in aanbouw. In lastige situaties reageren pubers reflexmatig. Het geblaf van je puber is niet persoonlijk bedoeld, maar als je niet uitkijkt, blaf je terug. Dan reageer je automatisch in plaats van bewust. In noodsituaties reageren we allemaal als dieren: je gedrag wordt gekaapt door je dierlijke brein. Maar als volwassene heb je het vermogen om bewust te reageren. Hoe wil je zijn?

Tot jezelf komen

Iedere situatie die onveilig voelt, geeft aanleiding tot reactief gedrag. Pubers hebben een excuus, zij hebben nog niet het vermogen om tot tien te tellen. Volwassenen wel. Door niet meteen te reageren creëer je tijd. Tijd om te voelen dat je lichaam aanspant, tijd om te merken dat je boos wordt. Als je de fysieke spanning weet te verzachten, vermindert de boosheid en verandert je gedrag. Hij reikt een simpel trucje aan: ‘Leg je hand op je voorhoofd en voel het kalmerende effect. Je komt weer tot jezelf.’

Ontspannen kun je leren

Tot hier kon ik hem prima volgen, maar bij die hand op het voorhoofd haak ik af. Volgens mij vraagt een gedragsverandering om oefening, een eenvoudig trucje kan dat nooit bewerkstelligen. Het is net als met krachttraining, door herhaling wordt je sterker. En dat doe je niet in de wedstrijd, maar tijdens de trainingen. Jezelf kalmeren is een vaardigheid die trainbaar is, net als kracht en uithoudingsvermogen. Ik ben van mening dat iedereen kan ontspannen en het levert veel meer op dan alleen een fijn gevoel. Zo leidt het bijvoorbeeld ook tot betere relaties. Je verliest jezelf als je gespannen bent. Een Snickers kan helpen, een hand op je voorhoofd misschien ook, maar oefening baart altijd kunst!

Hoe oefen je jezelf in ontspanning? Daarover later meer.