Hoe voorkom je blessures?

Wij sportdocenten kennen de klappen van de kwaaltjes-zweep. Vaak blijft het bij zeurende pijntjes en vermoeidheid, maar af en toe groeien ze uit tot echte blessures. Het hoort erbij. Zolang we niet uitvallen, nemen we het gewoon op de koop toe. Maar wat als we wél uitvallen? Wat als de blessure zó hardnekkig is dat we ons werk niet meer kunnen doen? Dan moeten we het wel serieus nemen, of we willen of niet.

Frederick Matthias Alexander

Dit overkomt Frederick Matthias Alexander ook. Een tijd geleden weliswaar, hij leeft van 1869 tot 1955, maar dat maakt voor dit verhaal niets uit. Alexander is acteur. Hij doet één-mans vertolkingen van Shakespeare, met veel succes. Naarmate hij populairder wordt en meer optreedt, krijgt hij stemproblemen. Hij wordt hees. Overbelasting, denkt hij. Hij doet het een tijdje rustig aan, maar het helpt niet. Zodra hij weer aan het werk gaat, komen de klachten terug. Het gaat van kwaad tot erger.

Ik ga het zelf oplossen

Niemand kan hem helpen. Artsen hebben geen verklaring voor zijn klachten en raden hem aan te stoppen met toneelspelen. Hij weigert. Vastbesloten om tot een oplossing te komen, trekt hij zich terug uit de theaterwereld. Hij koopt twee grote spiegels en bestudeert zijn pratende spiegelbeeld. Niet een dag of een week, nee máándenlang bekijkt hij zichzelf in de spiegel. Hij praat hard, hij praat zacht, hij fluistert, hij schreeuwt. Soms stilstaand, soms lopend of druk gebarend. Na verloop van tijd ziet hij dat praten hem kracht kost. Veel kracht. Hoe harder hij praat, hoe meer spieren hij inzet. Maar zelfs als hij staat te fluisteren, kost hem dat kracht. Dat kan niet goed zijn.

Ik moet gewoon ontspannen

Alexander weet het zeker: hij is hees omdat hij verkrampt. Hij moet gewoon wat meer ontspannen. Maar hoe dóe je dat? Hij heeft geen flauw benul. Hoe langer hij naar zichzelf kijkt, hoe meer spanning en overbodige bewegingen hij ziet. Als hij praat brengt hij zijn kin omhoog. Hij duwt zijn borst vooruit. Hij trekt zijn rug hol. Hij spant zijn buikspieren aan. Hij ademt oppervlakkig. Hij balt zijn vuisten. Hij klauwt zijn tenen.

Hoe kan hij stoppen met zijn onwillekeurige bewegingen?

Door zijn hoofd als noodrem te gebruiken. Als hij zijn hoofd stil houdt, komt geen enkele spier in actie. Zijn lichaam blijft rustig, zijn stem is helder. Maar dan moet hij zichzelf wel continu aanwijzingen blijven geven. En bijsturen. Dat vraagt al zijn aandacht. Hij kan niet tegelijkertijd zijn veters strikken, koken, wandelen of met iemand praten. Hij moet zijn instructies blijven herhalen, anders gaat het mis. Maar op het toneel heeft hij daar geen tijd voor. Dan is hij bezig met zijn stuk en met het publiek.

Zijn hoofdpositie controleren lost dus niets op

Nee, dat neemt hem volledig in beslag. Hij moet kunnen praten én bewegen. Diep teleurgesteld keert hij terug naar zijn spiegels. Wéér kijkt hij naar zijn pratende spiegelbeeld, wéér ziet hij al die onwillekeurige bewegingen. Moedeloos laat hij het maar gebeuren, wat kan hij eraan doen? En dan ziet hij iets opmerkelijks: zijn lichaam ontspant. Zo maar ineens. Zonder dat hij er moeite voor doet. De overbodige bewegingen verdwijnen. Zijn stem klinkt helder en krachtig.

Hoe kan dat?

Met al die uren voor de spiegel is Alexander een meester geworden in het observeren. Hij kan blijven kijken, zonder afgeleid te raken. Ook al weet hij niet waarom zijn lichaam zich ontspant onder zijn nieuwsgierige blik, het is reden genoeg om verder te experimenteren. Dus kijkt hij hoe hij loopt, gaat zitten, gaat staan, zijn pijp stopt, zijn tanden poetst. En inderdaad, zolang hij zichzelf volgt in de spiegel, beweegt hij met een vanzelfsprekend gemak. Let hij even niet op, dan valt hij terug in een houterig bewegingspatroon. Zijn opmerkzaamheid  maakt het verschil.

Opmerkzaamheid. Heb je het nu over mindfulness?

Goed opgelet. Opmerkzaamheid is inderdaad hét speerpunt van de mindfulness. Het is ook de essentie van de Alexander Techniek. Deze twee methodes hebben veel overeenkomsten. Alexander focust zich expliciet  op lichaamsbewustwording. Kijk naar je bewegingen en ze worden zachter. Noem het mindful bewegen.

Wat kan ik daarmee als sportdocent?

Je bent zuinig op je lichaam. Het stelt je immers in staat om te doen wat je het allerleukst vindt: sporten en lesgeven. Dat wil je nog jaren volhouden. Nu weet je dat opmerkzaamheid je coördinatie verbetert. Je hoeft het alleen nog maar even in de praktijk te brengen. Hoe? Word net zo goed in waarnemen als Alexander. Hou jezelf in de gaten. Voorkom dat je je verliest in de waan van de les. Voel je knieën, schouders, handen, voeten, whatever. Stuur je aandacht naar binnen. Je kijkt naar de groep én je kijkt naar jezelf. Je bewegingen worden meteen efficiënter. Wie wil dat nou niet?

Moeilijk om dat concreet voor je te zien? Ik kom graag een workshop geven en laat het je aan den lijve ondervinden.

Wil je de blog iedere week in je inbox?

<

Wat is proprioceptie – of: hoe leer je je leerlingen dat alles vanzelf gaat, als ze hun hoofd maar volgen.

Bewegen gaat makkelijker als je voelt wat je doet. Je kunt het lichaamsgevoel van je deelnemers trainen in je lessen.

Lees artikel

Ben jij jezelf voor de groep?

Je voelt je je op je gemak voor de groep. Je stapt makkelijk op mensen af en je helpt waar dat nodig is. Toch?

Lees artikel